تحولات شتابان فناوری و تغییر الگوهای یادگیری، دانشگاهها را با ضرورت بازتعریف شیوههای آموزش و دسترسی به دانش مواجه کرده است. در چنین شرایطی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان با راهاندازی سامانه گروه آموزشهای آزاد و مجازی و با همکاری پلتفرم آموزشی «نوگو»، گامی در جهت توسعه آموزش آنلاین زبان انگلیسی و فراهمسازی دسترسی آسانتر دانشجویان به محتوای آموزشی برداشته است. این ظرفیت، بهویژه برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی که نیاز بیشتری به منابع علمی و مهارت زبان انگلیسی دارند، میتواند زمینهای برای یادگیری انعطافپذیر و مستمر فراهم کند. روابط عمومی دانشگاه در گفتوگویی با دکتر داود محمدی، معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه، ابعاد و اهداف این طرح، ظرفیتهای همکاری با «نوگو»، نقش سامانه در تقویت مهارتهای زبانی و چشمانداز توسعه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه را بررسی کرده است.
متن مصاحبه
سوال: جناب آقای دکتر محمدی، چه ضرورتی موجب شد دانشگاه شهید مدنی آذربایجان به سمت راهاندازی سامانه گروه آموزشهای آزاد و مجازی و توسعه آموزشهای آنلاین زبان انگلیسی حرکت کند؟
دکتر محمدی: در دنیای امروز، دانش با مرزهای جغرافیایی محدود نیست. ما به عنوان یک نهاد دانشگاهی، مسئولیت داریم که با شکاف دیجیتال مقابله کنیم. ضرورت اصلی، پاسخگویی به نیاز مبرم جامعه علمی و دانشجویان به آموزش زبان انگلیسی است؛ زبانی که کلید دسترسی به منابع، مقالات و کنفرانسهای بینالمللی است. راهاندازی این سامانه، بخشی از استراتژی بزرگ دانشگاه برای گذار از مدلهای سنتی به سمت آموزش هوشمند و منعطف است تا دانشجو بتواند در هر زمان و مکانی، با بالاترین کیفیت، مهارتهای ضروری خود را تقویت کند.
سوال: این همکاری میان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و پلتفرم آموزشی «نوگو» چه ظرفیتهای جدیدی برای دانشجویان، بهویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی، ایجاد خواهد کرد؟
دکتر محمدی: همکاری با پلتفرم تخصصی نوگو، به معنای ترکیب اعتبار دانشگاهی با تکنولوژی پیشرفته است. برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی که با محدودیت زمانی مواجه هستند، این همکاری ظرفیتهایی نظیر آموزشهای خودمحور، دسترسی ۲۴ ساعته به محتوای استاندارد و تمرینهای تعاملی را فراهم میکند. این همکاری، فراتر از یک کلاس زبان ساده، بلکه یک اکوسیستم آموزشی است که به دانشجویان کمک میکند تا بر موانع زبانی برای تحقیق و انتشار آثار علمی خود غلبه کنند. جا دارد از همکاری صمیمانه شرکت نوگو برای پیشبرد این امر تشکر و قدردانی کنیم.
سوال: با توجه به اهمیت زبان انگلیسی در فعالیتهای علمی و پژوهشی، این سامانه چگونه میتواند به ارتقای مهارت زبانی دانشجویان و آمادگی آنان برای آزمونهای بسندگی زبان کمک کند؟
دکتر محمدی: هدف ما در این طرح صرفاً آموزش قواعد زبان نیست، بلکه “توانمندسازی کاربردی” است. طراحی دورهها در این سامانه، با هدف ارتقای چهار مهارت اصلی و همراستا با استانداردهای آزمونهای بسندگی (مانند آزمونهای کارشناسی ارشد و دکتری و آزمونهای بینالمللی) انجام شده است. تمرکز بر “زبان تخصصی” و “مهارتهای شنیداری و گفتاری” به دانشجویان کمک میکند تا نه تنها در آزمونها موفق شوند، بلکه در جلسات علمی و نگارش مقالات نیز، با اعتمادبهنفس کامل عمل کنند.
سوال: یکی از ویژگیهای این طرح، حذف محدودیتهای زمانی و مکانی آموزش است؛ دانشگاه چه مزیتهایی را در این شیوه نسبت به الگوهای سنتی آموزش زبان برای دانشجویان متصور است؟
دکتر محمدی: در الگوهای سنتی، دانشجو متقاعد شونده است و باید با زمان و مکان هماهنگ شود، اما در این طرح، این آموزش است که با دانشجو هماهنگ است. مزیت اصلی، شخصیسازی یادگیری است. دانشجو میتواند بر اساس سطح و سرعت یادگیری خود، برنامهریزی کند. این یعنی حذف استرس کلاسهای حضوری، حذف هزینههای رفتوآمد و از همه مهمتر، امکان یادگیری در لحظات اوج تمرکز ذهنی خود. این یعنی بهرهوری حداکثری از زمان.
سوال: آیا راهاندازی این سامانه را میتوان گامی در مسیر توسعه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه دانست؟ در صورت استقبال دانشجویان، چه برنامهای برای گسترش این ظرفیت و ارائه دورههای متنوعتر وجود دارد؟
دکتر محمدی: بله، دقیقاً. این سامانه، سنگبنای استراتژی ما برای توسعه “آموزشهای آزاد و مجازی” است. ما قصد داریم این الگو را به سایر رشتهها نیز تعمیم دهیم. در صورت استقبال، برنامهی ما گسترش این پلتفرم به حوزههای دیگر، از جمله دورههای تخصصی مهندسی، علوم پایه و حتی مهارتهای نرم است. ما در پی ساختن یک دانشگاه دیجیتال هستیم که در آن، یادگیری به یک فرآیند مستمر، در دسترس و بدون مرز تبدیل شود.»
سوال: آینده دانشگاهها را در عصر دیجیتال و تحول حوزههای مختلف چگونه می بینید؟
دکتر محمدی: به نظر می رسد، آینده دانشگاهها در حوزه آموزش، از یک «مکان محصور» به یک «اکوسیستم باز» در حال گذار است. به عنوان کسی که در جایگاه مسئولیت آموزشی دانشگاه به این چشمانداز فکر میکند، میتوان آینده را در ۵ محور کلیدی ترسیم کرد:
۱. گذر از «مدرکگرایی» به «مهارتمحوری پویا»
دانشگاههای آینده دیگر نمیتوانند صرفاً با ارائه دانش تئوری و صدور مدرک کاغذی به حیات خود ادامه دهند.
تغییر رویکرد: ارزش مدرک کاهش مییابد و ارزش «پروندهی مهارتی» افزایش پیدا میکند. دانشگاه باید فضایی باشد که دانشجو بتواند در طول تحصیل، پروژههای واقعی انجام دهد.
یادگیری مادامالعمر: دانشگاه دیگر نقطه پایانی ندارد. دانشگاههای موفق، «پلتفرمهای اشتراک دانش» هستند که دانشآموختگان خود را در تمام طول عمر حرفهایشان (برای بهروزرسانی دانش) حمایت میکنند.
۲. شخصیسازی آموزش
در مدلهای سنتی، «یک نسخه برای همه» وجود دارد. در آینده:
یادگیری انطباقی: هوش مصنوعی و تحلیل دادههای آموزشی کمک میکند تا محتوای آموزشی برای هر دانشجو بر اساس سرعت، سبک یادگیری و نقاط قوت/ضعف او شخصیسازی شود.
استاد به عنوان تسهیلگر: نقش استاد از «منبع انتقال دانش» به «مربی و راهنما» تغییر میکند. استاد دیگر فقط درس نمیدهد، بلکه مسیر یادگیری را مدیریت میکند.
۳. آموزش ترکیبی و مرززدایی
دیوارها و زمانبندیهای سنتی فرو میریزند.
تجربه ترکیبی: ترکیبی از فضای فیزیکی (برای تعاملات انسانی، اخلاق، و روحیه جمعی) و فضای دیجیتال (برای انتقال دانش و محتوای فنی).
آموزش انتخابی: دانشجو بهجای انتخاب یک «رشته» خشک و غیرقابل تغییر، ترکیبی از «ماژولهای مهارتی» را انتخاب میکند (مثلاً دانشجو علوم کشاورزی، ماژولهای دادهکاوی را نیز میگذراند). این یعنی «میانرشتگی واقعی».
۴. دانشگاه به عنوان «آزمایشگاه زنده»
در آینده فاصله بین صنعت و دانشگاه از بین میرود. آموزش باید درون محیط کار شکل بگیرد. پروژههای دانشجویی باید مشکلات واقعی کشور (مثل چالشهای کشاورزی، محیطزیست، یا فناوری) را حل کنند.
آموزش پروژهمحور: تمام دروس و دورهها باید در نهایت به یک خروجی قابل عرضه در بازار کار ختم شوند.
۵. تمرکز بر «مهارتهای نرم»
در عصری که هوش مصنوعی بسیاری از کارهای تخصصی را انجام میدهد، ارزش انسانی دانشجو در «مهارتهای غیرماشینی» است:
تفکر انتقادی، هوش هیجانی، اخلاق حرفهای، خلاقیت و کار تیمی. دانشگاه باید کارگاهی باشد برای پرورش این صفات انسانی که هیچ الگوریتمی قادر به جایگزینی آنها نیست.
سوال: پیام شما به دانشجویان دانشگاه درباره استفاده از این فرصت آموزشی چیست و چه انتظاری از آنان برای بهرهگیری مؤثر از این ظرفیت دارید؟
دکتر محمدی: پیام من این است: لطفا منتظرفرصتها نمانید، آنها را بسازید. دنیای امروز و آینده شغلی به دنبال کسانی است که ابزارها را در اختیار دارند. این شیوه تحصیل و تکمیلی آموزش، ابزاری قدرتمند است که در اختیار شماست؛ اما این ابزار، خود به تنهایی معجزه نمیکند، بلکه ارادهی شما است که آن را به موفقیت تبدیل میکند. انتظار من از شما، برخورد فعالانه، جستوجوگرانه و منضبط با این ظرفیت است. از شما میخواهم از این فرصت برای فراتر رفتن از برنامهی درسی خود استفاده کنید و خود را برای رقابت در سطح جهانی، آماده سازید. ما در کنار شما هستیم تا این مسیر را هموار کنیم، اما قدم برداشتن اصلی، بر عهدهی شماست.
در پایان، امیدواریم این طرح، نقطه عطفی در مسیر تعالی آموزشی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان باشد و شما دانشجویان عزیز با بهرهگیری هوشمندانه از آن، نه تنها سدی بزرگ را از پیش پای فعالیتهای علمی خود بردارید، بلکه با تسلط بر ابزارهای نوین، آیندهای درخشانتر برای خود و پیشرفت علمی میهن عزیزمان رقم بزنید. به یاد داشته باشید که در دنیای امروز، یادگیری مستمر، تنها مسیر بقا و پیشرفت است.