سومین همایش ملی «گیاهان دارویی، کارآفرینی و تجاریسازی» صبح امروز ۲۶ شهریورماه با حضور استادان، پژوهشگران، صنعتگران و فعالان این حوزه از سراسر کشور در دانشگاه شهید مدنی آذربایجان آغاز به کار کرد؛ رویدادی که به گفته مسئولان و صاحبنظران، میتواند سرآغاز اصلاح زنجیره تولید، استانداردسازی و تجاریسازی گیاهان دارویی در کشور و گامی مؤثر برای ارتقای سهم ایران از تجارت جهانی این صنعت باشد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، دکتر سید مسعود سید احمدیان رئیس دانشگاه در آیین افتتاحیه این همایش، ضمن اشاره به جایگاه علمی دانشگاه گفت: دانشگاه شهید مدنی آذربایجان به عنوان دومین دانشگاه جامع استان، با بیش از ۸۵۰۰ دانشجو در مقاطع کارشناسی تا پسا دکتری و نزدیک به ۲۰۰۰ دانشجوی بینالمللی در ۷ دانشکده و ۱۲۰ رشته، همواره تلاش کرده است در خدمت توسعه علمی و صنعتی منطقه و کشور باشد.
وی با تأکید بر ظرفیتهای منحصربهفرد ایران در حوزه گیاهان دارویی افزود: کشور ما با دارا بودن ۱۱ اقلیم از ۱۳ اقلیم شناختهشده جهان و بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال، شرایطی ویژه برای کشت و تولید گیاهان دارویی دارد، اما سهم ایران از تجارت جهانی این محصولات بسیار ناچیز است. طبق آمار بانک جهانی، گردش مالی این بازار در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۳۳ میلیارد دلار بوده که تا سال ۲۰۵۰ به پنج هزار میلیارد دلار خواهد رسید، در حالی که سهم ایران تنها ۶۰ تا ۹۰ میلیون دلار است. این شکاف نشاندهنده ضرورت اصلاح ساختارها و سیاستگذاریهاست.
در ادامه، دکتر سعید حضرتی دبیر علمی همایش، بر لزوم پیوند میان دانش نظری و کاربستهای عملی تأکید کرد و گفت: این رویداد فرصتی ارزشمند برای تعامل مستقیم میان تولیدکنندگان، صاحبان صنایع، سیاستگذاران و پژوهشگران است. استقبال گسترده علمی نیز گویای اهمیت موضوع است؛ از میان ۳۲۰ مقاله ارسالشده به دبیرخانه، ۲۸۶ مقاله پذیرفته شده که ۱۰۸ مقاله آن مربوط به پژوهشگران استان آذربایجان شرقی است.
وی با اشاره به ظرفیتهای بومی استان افزود: بیش از ۴۵۰ گونه گیاه دارویی در استان شناسایی شده که ۴۰ گونه بهطور گسترده کشت و برداشت میشود. استان با ۸۷۰۰ هکتار سطح زیر کشت و تولید سالانه ۱۸ هزار تن گیاه دارویی، رتبه هشتم کشور را به خود اختصاص داده است. گل محمدی و زعفران نیز از محصولات شاخص این خطه هستند.
در بخش دیگری از مراسم، دکتر محمدباقر رضایی رئیس انجمن علمی گیاهان دارویی ایران، بر ضرورت استانداردسازی و تکمیل زنجیره ارزش تأکید کرد و گفت: در جهان حدود ۴۲۲ هزار گونه گیاه گلدار شناسایی شده که ۷۰ درصد آنها در معرض خطر انقراض هستند. اگر تنها بر یک محصول استراتژیک همچون گل محمدی تمرکز کرده و آن را مطابق استانداردهای جهانی فرآوری و تجاری کنیم، میتوانیم جایگاهی ویژه در بازار جهانی کسب کنیم.
دامون رزمجویی دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان گیاهان دارویی و طب سنتی نیز با انتقاد از سیاستگذاریهای ناکافی در کشور هشدار داد: با وجود آنکه ایران خاستگاه بیش از ۸ هزار گونه گیاه دارویی است، حتی یک قلمه استاندارد گواهیشده در اختیار نداریم. این ضعف باعث شده حتی ترکیه گل محمدی را به نام خود ثبت جهانی کند، در حالی که ایران بزرگترین تولیدکننده آن است. اگر روند فعلی ادامه یابد، زعفران نیز سرنوشتی مشابه خواهد داشت.
وی با تأکید بر ضرورت برندسازی و ثبت جهانی محصولات استراتژیک افزود: تحقیقات باید در مسیر تجاریسازی و تشکیل شرکتهای دانشبنیان قرار گیرد. معاونت علمی ریاستجمهوری نیز از طرحهایی که منجر به کاربردیسازی نتایج پژوهشها شود حمایت خواهد کرد.
در پایان مراسم افتتاحیه، حسین قدیمی مدیرعامل شرکت عصاره ناب سهند به عنوان نماینده بخش صنعت گفت: صنعت اسانسگیری و فرآوری گیاهان دارویی در ایران هنوز با روشهای سنتی پیش میرود. برای مثال از ۱۰ تن گل محمدی تنها دو کیلوگرم اسانس تولید میکنیم، در حالی که با فناوریهای نوین این رقم میتواند چندین برابر افزایش یابد.
وی با دعوت از دانشگاهیان برای حضور در عرصههای صنعتی افزود: بدون همکاری و همافزایی دانشگاه و صنعت، این حوزه هیچگاه به جایگاه واقعی خود دست نخواهد یافت.
گفتنی است، سومین همایش ملی «گیاهان دارویی، کارآفرینی و تجاریسازی» تنها یک رویداد علمی نیست، بلکه تلاشی است برای پیوند ظرفیتهای پژوهشی کشور با صنعت و بازار جهانی. سخنرانان این همایش بر سه محور کلیدی اتفاقنظر داشتند: استانداردسازی، تجاریسازی و همافزایی صنعت و دانشگاه؛ مسیری که اگر بهدرستی طی شود، میتواند جایگاه ایران را در بازار جهانی گیاهان دارویی به سطحی درخور برساند.